Żywa Biblioteka to przestrzeń spotkań ludzi, którzy nie boją się rozmawiać na trudne tematy. Albo boją się – ale ciekawość tego, co inne i nieznane, w nich zwycięża. Jest to takie przedsięwzięcie, w którym spotykają się ludzie, którzy są narażeni na dyskryminację ze względu na swoją tożsamość (płciową, narodowościową, kulturową, religijną, materialną etc.) z tymi, którzy chcieliby poznać ich perspektywę i doświadczenie. Żywa Biblioteka gromadzi różnych ludzi, a tym samym odzwierciedla różnorodność społeczności, w której jest organizowana. To właśnie dzięki otwarciu na trudne tematy, Żywa Biblioteka może skutecznie zastępować stereotypy wiedzą i empatią w stosunku do osób wykluczanych.
Nadchodzące ogólnodostępne Żywe Biblioteki organizowane (lub partnersko wspierane) przez Fundację RUBIN w Warszawie:
- 14 marca 2026 (sobota) BUW – Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, ul. Dobra 56/66, godz. 13-18
- …. kwiecień 2026 (sobota) APS – Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, bud. D, duża aula, godz. 10-16
- 16 maja 2026 (sobota) BUW – Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, ul. Dobra 56/66, godz. 13-18
Ponadto planujemy szkolenia:
- 10 stycznia 2026 (sobota) – spotkanie superwizyjno-integracyjne dla Żywych Książek oraz Bibliotekarzy i Bibliotekarek w warszawskiej Żywej Bibliotece, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 07 lutego 2026 (sobota) – szkolenie stacjonarne dla osób, które chcą zorganizować Żywą Bibliotekę, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 28 lutego 2026 (sobota) – szkolenie stacjonarne dla osób, które chcą być Żywą Książką, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 06-08 marca 2026 (piątek – niedziela) – Ogólnopolskie Onlajnowe Forum Sieci Żywa Biblioteka Polska – dla osób organizujących Żywe Biblioteki na terenie całego kraju (piątek g. 17-20, sobota g. 10-15, niedziela g. 10-13), platforma Teams
Historia Żywej Biblioteki – To już 15 lat odkąd narodził się pomysł, że zamiast przeczytać książkę można z nią po prostu porozmawiać. Pomysł Żywej Biblioteki powstał w Danii na festiwalu muzycznym w 2000 roku i od tamtej pory systematycznie staje się coraz bardziej popularny w wielu krajach. Tak samo w Polsce, w wielu miastach wolontariusze reprezentujący różne grupy mniejszościowe przedstawiają swoje historie pozwalające otworzyć się na inność, zrozumieć ją. Żywe Biblioteki skierowane dla wszystkich tych, którzy są zaciekawieni poznaniem historii tych ludzi, z którymi na co dzień nie mają okazji porozmawiać… lub wręcz przeciwnie, dla osób, które czują dystans do „inności”. Żywa Biblioteka jest idealnym miejscem, aby ten dystans skrócić.
Jak działa Żywa Biblioteka? – W Żywej Bibliotece każdy może wypożyczyć wybraną przez siebie książkę na pół godziny i wysłuchać jej, zadawać pytania, podzielić się swoją historią lub refleksją. Czytelnik ma okazję aby poznać osoby, których do tej pory być może unikał, albo nie miał szansy poznać. Doświadczenie bogactwa emocjonalnego i kulturalnego Żywych Książek wprowadza Czytelnika w inny, dotychczas nieznany świat, przybliża do człowieka, pomaga zrozumieć współczesny świat. Poza tym Żywa Biblioteka stwarza okazję do ciekawej późniejszej dyskusji w domach, w rodzinach, kształtując postawy szacunku wobec innych.
Tym, co kształtuje Żywą Bibliotekę, i co sprawia, że spotkanie dwóch ludzi jest czytaniem Żywej Książki, jest idea, aby poznawać różnorodność, uświadamiać sobie nierówności wobec osób z grup mniejszościowych, i zmniejszać skalę dyskryminacji. Stereotypy i uprzedzenia powstają głownie przez niewiedzę, strach i niechęć poznawania. Poznanie nic nie kosztuje, a pomaga przełamać strach i niechęć wobec nieznanych. Jak w tej historii, która zdarzyła się w jednym z warszawskich bloków. Otóż w jednej z klatek mieszkała pewna Wietnamka, która nie kłaniała się sąsiadom. Ze względu na to była postrzegana przez innych jako osoba niegrzeczna, nieuprzejma, która nie lubi Polaków. Kobieta ta, być może domyślając się opinii jaka na jej temat krąży, powiedziała jednemu z sąsiadów, któremu się nie ukłoniła: „Przepraszam Pana, że się nie kłaniam, ale Wy, biali, jesteście dla mnie wszyscy do siebie tak podobni, że Was nie rozpoznaję i nie wiem z kim się widziałam, a z kim nie”.
W Wiadomościach TVP1 opowiadamy o Żywej Bibliotece 25.12.2025 (pierwszy dzień Świąt bożonarodzeniowych)
W TVP3 10.12.2025 opowiadamy o Żywej Bibliotece z perspektywy Żywych Książek
O co chodzi w Żywej Bibliotece i czego można się spodziewać po tym wydarzeniu? – wywiad
Joanna Karczmarczyk z TVP3 Warszawa rozmawia z Aneta Szarfenberg z Fundacja RUBIN, koordynatorką Żywej Biblioteki Warszawa.
ASz: Jesteśmy ciekawscy i dlatego interesowały nas na przykład historie muzułmanek. Ale przychodzimy również dlatego, że chcemy się czegoś dowiedzieć, nawet nie tyle o drugim człowieku, ile o sobie albo o tym, co nas w jakiś sposób dotyczy. Ktoś może podejrzewać, że gdzieś w jego bliskim otoczeniu występuje problem z alkoholem, współuzależnienie. W Żywej Bibliotece ma szansę oswoić się z takim tematem, bezpiecznie porozmawiać, nazwać sytuację i siebie w tym kontekście. To są niejednostkowe sytuacje, że Żywa Książka jest pierwszą osobą, która usłyszy o tożsamości osoby czytającej.
Jednak najważniejszy jest przepływ emocji, który daje możliwość, aby nie tylko zrozumieć, ale wręcz „poczuć” jakąś sytuację. Generalnie jest tak – nie tylko w Żywej Bibliotece – że komunikujemy się głównie niewerbalnie, ważny jest gest, spojrzenie, tembr głosu, chwile ciszy, przestrzeń na refleksję i zrozumienie. (…)
„JK: Przychodzimy ‘’czytać ludzi’’, bo jesteśmy wścibscy?
Sytuacja, w której znajduje się Czytelnik /Czytelniczka bywa zaskakująca. Pokrzepiające jest pewnie to, że niektóre sytuacje mogą wydawać się beznadziejnie trudne, a tu okazuje się, że jednak można te trudności pokonać. Ba! Później można prowadzić satysfakcjonujące życie. To zderzenie – stereotypowego wyobrażenia z osobą, która „wygląda” i żyje inaczej, bywa zaskakujące.
JK: To może nie być komfortowe dla osoby, która nie jest otwarta na przeżywanie trudnych emocji z kimś twarzą w twarz. Jak do przyjścia przekonać nieprzekonanych?
ASz: To wydarzenie, do którego docierają osoby będące w gotowości do dialogu i wchodzenia w interakcje, otwartych na poznawanie innych perspektyw. Myślę, że nie wszyscy dotrą do Żywej Biblioteki. To nie jest piknik rodzinny, w którym „wszyscy” będą chcieli wziąć udział. Ludzie są różni, w różny sposób i w różnym zakresie poznają otaczającą ich rzeczywistość. Nie wszyscy chcą też poznawać doświadczenia innych, żyją własnym życiem i nie ma w nim przestrzeni na doświadczenia innych osób.
Taka bezpośrednia rozmowa z kimś obcym może być początkowo trudna, bo przecież jesteśmy uczeni, żeby nie dopytywać, nie interesować się nadmiernie czyimiś sprawami. A w Żywej Bibliotece jest właśnie inaczej: o wszystko można zapytać, ciekawość i chęć poznawania perspektywy kogoś innego to pożądane cechy. Jeśli więc ktoś nie wie, czym jest Żywa Biblioteka, to powinien przyjść, by dowiedzieć się tego osobiście. Tylko to doświadczenie może sprawić, że przekona się, czy to jest coś dla niego i czy warto.”
O Żywej Bibliotece opowiada Aneta Szarfenberg w popołudniowej audycji radiowej trójki, nagranie z dnia 14.04.2025
Historia – zrealizowane wydarzenia
ŻYWE BIBLIOTEKI
Poniższa lista jest w trakcie aktualizacji.
- 06 grudnia 2025 (sobota) APS – Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, bud. D, mała aula, godz. 10-16
- 19 listopada 2025 (środa) MSCDN – Mazowieckie Samorządowe Centrum Doskonalenia Nauczycieli, ul. Świętojerska 9, godz. 10-15
- 15 listopada 2025 (sobota) BUW – Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, ul. Dobra 56/66, godz. 13-18
- 04 października 2025 (sobota) CNK – Centrum Nauki Kopernik w Warszawie, Festiwal Przemiany, ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 20, godz. 15-20
- 17 maja 2025 (sobota) JP2 – Centrum Myśli im. Jana Pawła II, Noc Muzeów, ul. Foksal 11, godz. 15-20
- 10 maja 2025 (sobota) APS – Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 10-16
- 11 kwietnia 2025 (piątek) CUS – Krajowe Forum Centrów Usług Społecznych w Jarocinie, współpraca z Żywą Biblioteką Jarocin, godz. 10-13
Żywe Biblioteki organizowane pod patronatem Fundacji RUBIN, przez osoby uczestniczące w szkoleniach organizowanych przez Fundację i współpracujące w ramach Sieci Żywa Biblioteka Warszawa.
- 22 marca 2025 (sobota) MCPP – Mazowieckie Centrum Psychoterapii Psychodynamicznej, ul. Wita Stwosza 45, godz. 10-14
SZKOLENIA
- 08 listopada 2025 (sobota) – szkolenie stacjonarne dla osób, które chcą być Żywą Książką, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 27 września 2025 (sobota) – szkolenie stacjonarne dla osób, które chcą zorganizować Żywą Bibliotekę, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 26 kwietnia 2025 (sobota) – szkolenie stacjonarne pt. „Czym jest Żywa Biblioteka”, Akademia Pedagogiki Specjalnej, ul. Szczęśliwicka 40, godz. 11-15
- 12 marca 2025 (sobota) – szkolenie online przygotowujące Żywe Książki, zoom, godz. 19-21